MANGALA ZEKÂ OYUNU İLE KAZANILAN DEĞERLER ÜZERİNE BİR İNCELEME

ÖZET 

 

 Teknoloji insan hayatını büyük ölçüde kolaylaştıran, dönüştüren ve geliştiren bir olgudur. 21. yüzyılda hızla gelişen bilim ve teknoloji; bireylerin ve toplumların geleceğini, bilgiye ulaşma, bilgiyi kullanma ve üretme biçimlerini de etkilemiştir. Günlük yaşamımızı veya üretim ortamlarımızı derinden etkileyen Mobil İnternet, Bulut Teknolojisi, Enerji Depolanması, 3 Boyutlu Yazıcılar, Yeni Nesil Genom Bilimi, Yapay Zekâ ve  Bilgi İşlerinin Otomasyonu gibi sürekli gelişen teknoloji, yenilikler sunup, hayatı kolaylaştırsa da bazı olumsuzluklara da neden olmaktadır.  Özellikle bilgileri bir ekran üzerinde elektronik olarak görüntüleyen, saklayan ve ileten uygulamalar olarak tanımlanan dijital teknoloji araçları olan bilgisayar, internet, cep telefonları, kamera, video ve web teknolojileri gibi uygulamalar teknoloji bağımlılığı, zorbalık, obezite, güvenlik sorunları, sosyal becerilerde bozukluk gibi olumsuzlukları da beraberinde getirmiştir.

Dijital teknoloji kullanım alanlarının çoğalmasının ve özellikle de çocukların günlük yaşamlarının vazgeçilmez bir parçası haline gelmesinin bununla birlikte dış mekân oyun alanlarının da giderek azalmasının çocuklar üzerinde olumsuz etkileri olmaktadır. Çocukların teknolojik cihazları uygun olmayan süre, sıklık ve farklı duruş pozisyonlarında kullanmaları; gelişimsel problemler, kas iskelet sistemi problemleri, yetersiz fiziksel aktivite, obezite ve uyku kalitesinde yetersizlik gibi sağlık riskleri oluşturmaktadır. Bu risklerin azaltılması konusunda özellikle erken yaş bireylerde, teknolojinin olumsuzluklarından bir nebze sıyrılıp gelişen ve değişen dünyaya adapte olma sürecinde görsel algının güçlenmesi, pratik düşünme, eğlenerek öğrenme olanağı, hafızanın güçlenmesi, başarma duygusunun tadına varılması gibi zihinsel ve akademik gelişmelerin güçlendirilmesinde etkin zekâ oyunları ön plana çıkmaktadır.

 

Türkiye’de zekâ oyunları dersinin 2012-2013 eğitim-öğretim yılında ortaokullarda seçmeli bir ders olarak okutulmaya başlanması ile son yıllarda zekâ oyunları ile ilgili birçok disiplinde araştırma yapılmış ve yapılmaya devam etmektedir. Akıl oyunları, belirli kuralları ve hedefi olan, kazanan-kaybedeni belirleyen durumları bulunan, şans faktörünün en az olduğu, uzamsal düşünme yeteneğinin, psiko-motor becerilerinin, hafıza ve dikkat gücünün, temel matematik becerilerinin ve bilişsel stratejilerin işe koşulmasını gerektiren oyunlardır. Bu oyunlar 21. Yüzyılın getirmiş olduğu teknoloji bağımlılığından sosyal becerilerde bozukluk gibi farklı olumsuzluklara karşı kullanılabilecek alternatiflerdendir. Çalışmamızın temelini oluşturan Mangala’ da  “Strateji Oyunları” kapsamında yer almaktadır. Mangala, bireyde dikkatli düşünme, öngörü, stratejik çözüm, teknik ve taktik geliştirme, odaklanma, stratejik düşünme, sosyal becerileri, ince motor becerileri, analiz etme yeteneği, hafızayı güçlendirme, kendine güven aynı zamanda yüz yüze olumlu davranış gösterme becerisi geliştiren akıl oyunlardan biridir. Yapmış olduğumuz bu çalışmada üstün yetenekli öğrencilerin, mangala eğitimi süreci ve sonrasındaki deneyimlerinin değerler eğitimi açısından araştırılması ve akıl ve zekâ oyunları konusunda literatüre katkı sağlanılması amaçlanmıştır.

 

 Araştırma nitel bir çalışma olup, olgu bilim deseninde yürütülmüştür. Çalışmada odak grup görüşmesi de yapılarak, öğrencilerin hangi değerleri kazandıklarına dair görüşleri de alınmıştır.Bu kapsamda; İskenderun Bilim ve Sanat Merkezi’nde okuyan ve gönüllü olarak katılan 10 öğrenciye iki hafta boyunca 2 saat mangala eğitimi verilmiştir. Eğitim verilen bu 10 öğrenci 2 ay boyunca haftada iki kez bir araya gelip mangala oynamışlardır. Bu öğrencilerle odak grup görüşmesi yapılıp, hangi değerleri kazandıklarına dair görüşleri de alınmıştır.

 

 Araştırmaya katılan öğrencilere;  dürüstlük, dostluk, sabır, dayanışma, hoş görülü olma, paylaşımcılık, tutumluluk, iyilik, saygı, sevgi, çalışkanlık ve misafirperverlik değerlerinden oluşan bir tablo verilmiştir. Mangala oynamanın bu değerlerden en çok hangilerini güçlendirdiği sorusu öğrencilere sorulmuş kendilerince doğru gördükleri değerlere işaret koymaları istenmiş, kontrol listesi işaretlendikten sonra da görüşleri alınmıştır. Dürüstlük, hoş görülü olma, çalışkanlık,  sevgi ve saygı 10 kişi (n) tarafından işaretlenerek 100% değer yüzdesi alırken; misafirperverlik 5%, dostluk 90%, paylaşımcılık 80% iyilik, tutumluluk ve dayanışma 0% değer yüzdesi alarak öğrenciler tarafından hiç işaretlenmemiştir. Analiz kısmında veriler, bilgisayara aktarılmış, Microsoft Excel programı kullanılarak hesaplamalar yapılmıştır. Katılımcılara odak görüşmesinde “Mangala oyunu neden size dürüstlük, hoş görülü olma, çalışkanlık,  sevgi ve saygı gibi değerlerinin kazandırılmasında etkin” sorusu sorulmuştur. Katılımcılar bu soruya – Zekâ oyunlarının temelinde bu kazanımların yer aldığını, oynarken keyif alındığını bu kaliteli vaktinde sevgi, saygı gibi değerleri güçlendirdiği cevabını vermişlerdir. Bir katılımcı misafirperverlik değeri kazandırdığını da görüşme de vurgulamıştır. Mangala oynamaya arkadaşının evine gittiğini ya da arkadaşının kendisine gelmesiyle bu değerin dolaylı olarak kazanıldığını ifade etmiştir.

 

Sonuç olarak, mangala oyunu öğrencilerin kişiliğini ve karakterini oluşturacak evrensel değerlerin kazandırılmasında etkili bir akıl oyunudur. Yapmış olduğumuz bu çalışma ile mangala oyununun üstün yetenekli öğrencilerin dürüstlük, hoş görülü olma, çalışkanlık,  sevgi ve saygı gibi değerlerin kazandırılmasında önemli bir rola sahipken; iyilik, tutumluluk ve dayanışma değerlerine de etki etmediği gözlenmiştir. Dostluk, paylaşımcılık ve misafirperverlik değerlerinin kazanımında da faydalı olan bu oyunun tüm eğitim kademelerinde oynanması ve bu oyunla ilgili yarışmaların arttırılmasının değerler eğitimi için faydalı olacağı düşüncesindeyiz.

 

Anahtar Kelimeler: Mangala, Değerler Eğitimi, Üstün Yetenekli Öğrenci

 

                          A STUDY ON VALUES GAINED THROUGH MANGALA INTELLIGENCE GAME

 

ABSTRACT

 

Technology is a phenomena that greatly facilitates, transforms, and enhances human life. Rapidly advancing of science and technology in the 21st century have also affected the future of individuals and societies in terms of how they access, use, and generate knowledge. Continuously evolving technologies such as Mobile Internet, Cloud Technology, Energy Storage, 3D Printers, Next-Generation Genomics, Artificial Intelligence, and Information Automation have brought innovations and made life easier, but they have also led to some drawbacks. In particular, digital technology tools such as computers, the internet, mobile phones, cameras, video, and web technologies, which are defined as applications that electronically display, store, and transmit information on a screen, have brought along negative consequences such as technology addiction, bullying, obesity, security issues, and disruptions in social skills.

 

The increasing use of digital technology, especially becoming an indispensable part of children’s daily lives, has negative effects on children, particularly due to the decreasing outdoor play areas. Inappropriate use of technological devices by children in terms of duration, frequency, and different body postures can pose health risks, such as developmental issues, musculoskeletal problems, insufficient physical activity, obesity, and poor sleep quality. To mitigate these risks, it is essential, especially for young individuals, to strengthen visual perception, practical thinking, enjoyable learning opportunities, memory enhancement, and a sense of accomplishment in adapting to the changing world while somewhat escaping the drawbacks of technology. In this context, intellectual games stand out as effective tools that can be used as alternatives to address various negative consequences, from technology addiction to social skill impairments.

 

In Turkey, research related to mind games has been conducted and continues to be carried out in various disciplines, especially after the introduction of the “Mind Games” course as an elective subject in middle schools during the 2012-2013 academic year. Mind games refer to games with specific rules and objectives, minimal reliance on chance, requiring spatial thinking, psycho-motor skills, memory, attention, basic mathematical skills, and cognitive strategies to determine winners and losers. These games serve as alternatives that can be used to address various negative consequences of the 21st-century technology addiction, such as social skill impairments.

 

The foundation of our study is based on Mangala, which falls under the category of “Strategy Games.” Mangala is one of the mind games that enhances cognitive and academic development, including careful thinking, foresight, strategic problem-solving, technical and tactical development, concentration, strategic thinking, social skills, fine motor skills, analytical ability, memory strengthening, self-confidence, and positive interpersonal skills. This study aims to investigate the experiences of gifted students during and after Mangala training from a values education perspective and contribute to the literature on intellectual and mind games.

 

The research is a qualitative study conducted in the form of a case study. In addition to the main data collection, focus group interviews were conducted to gather students’ views on the values they gained through Mangala training. Within this scope, ten students voluntarily participated in a two-hour Mangala training for two weeks at İskenderun Bilim ve Sanat Merkezi. These students continued to meet and play Mangala twice a week for two months. During this time, focus group interviews were conducted with these students to collect their views on the values they gained.

 

Participants were presented with a table of values, including honesty, friendship, patience, cooperation, tolerance, sharing, frugality, kindness, respect, love, diligence, and hospitality. Students were asked which values Mangala strengthened the most, and they were instructed to mark the values they believed were enhanced. After marking the checklist, their views were collected. Honesty, tolerance, diligence, love, and respect were marked by 10 participants (n), receiving a 100% value percentage. Hospitality was marked by 5%, friendship by 90%, sharing by 80%, and kindness, frugality, and cooperation received 0% value percentage, as they were not marked by the students. In the analysis section, the data were transferred to a computer, and calculations were made using Microsoft Excel.

 

In the focus group interviews, participants were asked why Mangala was effective in instilling values such as honesty, tolerance, diligence, love, and respect. Participants indicated that these values were integral to the essence of intellectual games, that they enjoyed playing, and that they strengthened values such as love and respect during this quality time. One participant also mentioned that hospitality was indirectly gained through Mangala as they often played the game at a friend’s house or when friends visited, which created opportunities to enhance this value.

 

In conclusion, Mangala is an effective mind game for instilling universal values in students’ personalities and characters. This study shows that Mangala plays a significant role in instilling values like honesty, tolerance, diligence, love, and respect in gifted students, while it does not have a significant impact on values such as kindness, frugality, and cooperation. We believe that this game, which is beneficial in gaining friendship, sharing, and hospitality values, should be played at all educational levels, and increasing competitions related to this game could be valuable for values education.

 

 

 

Keywords: Mangala, Values Education, Gifted and Talented Students

 

en_USEN